ویتیلیگو یا پیسی چیست؟

تقریباً یک درصد از جمعیت کل جهان به ویتیلیگو دچار است. در ویتیلیگو، سلول‌های پوستی که مسئول رنگ پوست هستند، از بین می‌روند. در طی این فرآیند، این سلول‌ها که ملانوسیت نام دارند، تولید رنگدانه‌ی پوستی (ملانین) را متوقف می‌کنند. هنگامی که تولید ملانین متوقف شود، برخی نواحی پوست رنگ خود را از دست می‌دهند یا سفید خواهند شد.

نواحی‌ای که تولید رنگدانه در آن‌ها متوقف شده، می‌توانند در هر ناحیه‌ای از بدن شما ظاهر شوند، از جمله:

نواحی در معرض نور خورشید مانند دست‌ها، پاها، بازوها و صورت

  • داخل دهان یا سایر غشاهای موکوزی
  • داخل مجاری بینی
  • نواحی تناسلی
  • پشت چشم
  • داخل سیستم شنوایی گوش

در صورتی که نواحی درگیر، مو داشته باشند، موی این نواحی ممکن است خاکستری یا سفید شود. اگرچه ویتیلیگو، می‌تواند بر قسمت‌های زیادی از بدن تاثیر بگذارد، با این حال این بیماری مسری نیست. فرد مبتلا به ویتیلیگو، نمی‌تواند این بیماری را به سایر افراد انتقال دهد.

علائم ویتیلیگو چیست؟

علائم اولیه‌ی ویتیلیگو لکه‌های سفید روی پوست است و این علامت ممکن است در هر جایی از بدن ظاهر شود، حتی در نواحی اطراف چشم. این لکه‌های سفید ممکن است بزرگ یا کوچک باشند و طبق یکی از الگوهای زیر بروز پیدا کنند:

الگوی سگمنتال یا کانونی: در الگوی سگمنتال، اندازه‌ی نواحی پوستی که رنگ خود را از دست داده‌اند، کوچکتر است و تنها در یک یا چند ناحیه، دیده می‌شود. هنگامی که ویتیلیگو در قالب الگوی کانونی یا سگمنتال بروز پیدا می‌کند، غالباً در یک ناحیه یا یک سمت بدن بروز می‌یابد. در بسیاری از موارد، این بیماری حدوداً به مدت یک سال به طول می‌انجامد و سپس متوقف می‌شود. همچنین سرعت پیشرفت ویتیلیگوی سگمنتال یا کانونی کمتر از ویتلیگو با الگوی عمومی است.

الگوی عمومی: از بین رفتن رنگ پوست به صورت گسترده و در هر دو طرف بدن دیده می‌شود. این الگو، شایع‌ترین الگوی ویتیلیگو یا پیسی است و بر سلول‌های رنگدانه‌ای نقاط مختلف بدن اثر می‌گذارد. ویتیلیگو با الگوی عمومی، غالباً در دوره‌های مختلفی در طول عمر فرد مبتلا، چندین بار شروع شده و پایان می‌یابد. تعیین سرعت و زمان پیشرفت از بین رفتن رنگ پوست غیرممکن است.

پژوهشی نشان داد که ۷۵ درصد از افراد مبتلا به ویتیلیگو، رنگدانه‌های روی دست‌ها و صورت خود را از دست می دهند. سایر نواحی معمول شامل چین‌خوردگی‌های پوست مثل پوست زیر بغل و کشاله‌ی ران است.

چه عواملی احتمال ابتلا به ویتیلیگو را افزایش می‌دهد؟

هنوز به درستی مشخص نیست که چه عاملی باعث ایجاد ویتلیگو می‌شود. به نظر نمی‌رسد که ویتیلیگو امری ارثی باشد. بیشتر افرادی که با ویتیلیگو درگیر هستند، سابقه‌ی این بیماری را در خانواده‌ی خود ندارد. با این حال داشتن سابقه‌ی خانوادگی از ویتیلیگو یا سایر بیماری‌های خود ایمنی ممکن است احتمال بروز ویتیلیگو را افرایش بدهد، حتی اگر فی النفسه باعث بروز ویتیلیگو نشود. یکی دیگر از عواملی که احتمال بروز این بیماری را افزایش می‌دهد، داشتن ژن‌های مرتبط با ویتیلیگو می‌باشد که شامل NLRP1 و PTPN22 می باشد.

بیشتر پژوهشگران معتقدند که ویتیلیگو یک بیماری خودایمنی است، چرا که در ویتیلیگو، بدن به سلول‌های خودی حمله می‌کند. با این حال هنوز به درستی مشخص نیست که چگونه بدن به سلول‌های رنگدانه‌ای حمله می‌کند. آن‌چه که مشخص است این است که حدود ۲۰ درصد از افرادی که ویتیلیگو دارند، به یکی دیگر از بیماری‌های خودایمنی دچارند. بسته به جمعیت مورد نظر، این بیماری‌ها می‌توانند شامل موارد زیر باشند که از شایع‌ترین به کمترین شیوع مرتب‌شده‌اند:

  • اسکلرودرمی
  • لوپوس
  • تیروئیدیت
  • پسوزیاریس
  • آلوپسی آره آتا یا کچلی
  • دیابت نوع ۱
  • کم خونی پرنیشیوز که در جذب ویتامین ب ۱۲ ناتوان است
  • بیماری آدیسون
  • آرتریت روماتوئید
  • برخی از متخصصین، بروز ویتیلیگو بعد از بروز موارد زیر را نیز گزارش داده‌اند:
  • سوختگی یا بریدگی شدید
  • قرار گرفتن در معرض مواد سمی یا شیمیایی
  • سطوح بالای استرس

عواقب بروز ویتیلیگو چیست؟

خبر خوب در ارتباط با ویتیلیگو این است عوارض جانبی ویتیلیگو بر روی بدن محدود است. جدی‌ترین عارضه‌ی ناشی از ویتیلیگو این است ممکن است بر روی گوش‌ها و چشم‌ها اثر بگذارد اما این عارضه‌ها معمول و رایج نیستند. تاثیر جسمانی اولیه ناشی از ویتیلیگو، از دست دادن رنگدانه‌هاست که احتمال آفتاب‌سوختگی را افرایش می‌دهد. شما می‌توانید با استفاده از ضدآفتاب‌ با SPF 30 و پوشیدن لباس‌هایی که در برابر آفتاب از شما حفاظت می‌کنند، از پوست خود مراقبت کافی را به عمل آورید.

اثرات روانشناختی

تحقیقات نشان می‌دهد که ویتیلیگو می‌تواند همراه اثرات روانشناختی چشمگیری بروز پیدا کند. بررسی‌های علمی نشان می‌دهد که بیش از ۵۰ درصد از کسانی که به ویتیلیگو مبتلا هستند، تاثیرات منفی بیماری را در روابط خود گزارش کرده‌اند. برخی از افراد اظهار داشته‌اند که تمام طول روز به بیماری خود فکر می‌کنند. مهم ترین علت این موضوع، پیش‌بینی ناپذیر بودن روند بیماری است. آن‌ها همچنین موارد زیر را گزارش کرده‌اند:

  • اجتناب از فعالیت‌های جسمانی
  • اجتناب از شرکت در رویدادها
  • افسردگی
  • اضطراب
  • و مورادی از این دست

در صورتی که ویتیلیگو دارید و هر یک از این علائم منفی را احساس می‌کنید، با پزشک معالج خود یا هر فرد دیگری که با وی احساس راحتی می‌کنید، صحبت کنید. کسب اطلاعات بیشتر درباره‌ی بیماری و مسائلی که شما را می‌آزارد، می‌تواند مفید باشد. این کار به کاهش استرس احتمالی شما درباره‌ی بیماری یا گزینه‌های درمانی کمک می‌کند‌.

تشخیص ویتیلیگو چگونه است؟

پزشک در طول ویزیت، معاینه‌ی فیزیکی انجام داده، از شما درباره‌ی سوابق پزشکی شما می‌پرسد و در صورت لزوم شما را به آزمایشگاه ارجاع می‌دهد. فراموش نکنید که هر رویدادی را که تاثیرش در بروز این حالت محتمل هست، به پزشک اطلاع دهید. این رویدادها می‌تواند شامل آفتاب‌سوختگی‌های جدید، سفید و جوگندمی شدن زودهنگام مو یا هر بیماری خودایمنی باشد. در صورتی که سایر افراد خانواده‌ی شما ویتیلیگو یا سایر بیماری‌های پوستی را دارند، به پزشک معالج خود اطلاع دهید.

سایر سوال‌هایی که پزشک می‌پرسد شامل موارد زیر است:

  • اولین بار، از دست رفتن رنگدانه‌ها در کدام قسمت پوست شما دیده شد؟
  • آیا فردی در خانواده‌ی شما سابقه‌ی ویتیلیگو دارد؟
  • ایا فردی در خانواده‌ی شما، سابقه‌ی بیماری‌های خودایمنی را دارد؟
  • آیا برای درمان، دست به اقدامی زده‌اید؟
  • آیا در این مدت، بهبود یا شدت یافتن از دست دادن رنگ‌دانه‌های پوست در ناحیه‌ای از بدن شما اتفاق افتاده است؟

علاوه بر این، پزشک معالج ممکن است از لامپ فرابنفش برای پیدا کردن ناحیه‌هایی که درگیر ویتیلیگو هستند، استفاده کند. این لامپ که لامپ وود نام دارد، به پزشک کمک می‌کند که ویتیلیگو را از سایر مسائل پوستی، تمییز دهد. در برخی از مواقع، پزشک از پوست نمونه برداری می‌کند. این نمونه برداری از پوست «بیوپسی» نام دارد. آزمایشگاه، این نمونه‌ها را بررسی می‌کند. نمونه‌ها قادر هستند نشان دهند که آیا ما هنوز سلول‌هایی را که رنگدانه‌ تولید می‌کنند، در آن ناحیه داریم یا خیر. آزمایش خون می‌تواند به تشخیص سایر مشکلات همراه با ویتیلیگو، کمک کند. این مشکلات می‌توانند شامل کم‌خونی، دیابت یا مشکلات تیروئیدی باشند.

درمان ویتیلیگو چیست؟

درمان ویتیلیگو در راستای بازگرداندن تعادل رنگ پوست است. برخی درمان‌ها در راستای برگرداندن رنگدانه به پوست است در حالی که برخی دیگر از درمان در راستای از بین بردن رنگدانه‌هاست. گزینه‌های درمانی با توجه به موارد زیر متغیر خواهد بود:

  • شدت بیماری
  • اندازه و محل ناحیه‌ی درگیر ویتیلیگو
  • تعداد نواحی درگیر ویتیلیگو
  • گستردگی نواحی درگیر ویتیلیگو
  • پاسخدهی به درمان

انواع درمان‌های ویتیلیگو

درمان ویتیلیگو شامل درمان دارویی، جراحی یا ترکیبی از این دو درمان است. با این حال، تمامی درمان‌ها برای همه جوابدهی موردنظر را ندارند و برخی از درمان‌ها ممکن است عوارض جانبی ناخواسته‌ای به همراه داشته باشند. در صورتی که به علت درمان، درگیر عوارض جانبی شدید، حتماً به پزشک خود اطلاع دهید. پزشک معالج در چنین شرایطی درمان جایگزین پیشنهاد می‌کند یا این‌که دز مصرفی داروهای شما را تغییر می‌دهد.

درمان دارویی ویتیلیگو

برای دیدن نتیجه‌ی درمان، حداقل باید به مدت سه ماه درمان را ادامه دهید. درمان‌‌های دارویی شامل موارد زیر است:

کرم‌های موضعی

برخی از کرم‌ها کورتیکوزتروئید دارند که به بازگرداندن رنگ به نواحی سفید در مراحل اولیه‌ی ویتیلیگو کمک می‌کند. سایر کرم‌ها به کاهش سرعت رشد این لکه‌های سفید کمک می‌کنند. برای دریافت این داروها احتیاج به نسخه‌ی پزشک دارید و در برخی مواقع استفاده‌ی طولانی‌مدت این داروها باعث بروز عوارض جانبی می‌شود. این عوارض جانبی شامل موارد زیر است:

جمع شدن پوست

نازک شدن پوست

رشد موی بیش از حد

حساسیت پوست

داروهای خوراکی

برخی از داروها مانند استروئیدها و برخی آنتی‌بیوتیک‌های خاص ممکن است در درمان ویتیلیگو موثر باشند. این داروها تنها با تجویز پزشک، در دسترس هستند.

PUVA (فرابنفش A)  و پسولارن برای درمان ویتیلیگو

این ترکیب درمانی نیازمند آن است که شما پسولارن را به عنوان قرص استفاده کنید یا آن را به صورت کرم به پوست خود بزنند. سپس پزشک معالج، شما را در معرض اشعه‌ی فرابنفش A قرار می‌دهد که باعث فعال شدن ترکیبات دارویی و برگشتن رنگ به پوست شما خواهد شد. سپس، شما باید کمتر در معرض آفتاب قرار بگیرید و از عینک‌های آفتابی استفاده کنید. با این حال PUVA عوارضی هم دارد که شامل موارد زیر است:

  • آفتاب‌سوختگی
  • حالت تهوع
  • خارش
  • رنگدانه‌سازی بیش از حد پوست

 نور UVB برای درمان ویتیلیگو:

این درمان، درمانی جایگزین برای درمان PUVA است. این درمان، نوعی نوردرمانی است که عوارض جانبی کمتری دارد. از UVB می‌توان به عنوان بخشی از برنامه‌ی درمان در منزل تحت نظر پزشک استفاده کرد.

لیزر اکسیمر برای درمان ویتیلیگو

این لیزر به درمان ناحیه‌های کوچک درگیر ویتیلیگو کمک می‌کند. لیزر اکسیمر دو الی سه جلسه در هفته انجام می‌شود و کمتر از ۴ ماه به طول می‌انجامد.

رنگ زدایی برای درمان ویتیلیگو

در صورتی که بیش از ۵۰٪ بدن شما تحت تاثیر ویتیلیگو قرار گرفته باشد، پزشک از رنگ زدایی استفاده می‌کند. معمولاً از این درمان زمانی استفاده می‌شود که سایر درمان‌ها برای برگرداندن رنگ به پوست، موثر نبوده است. رنگ زدایی بر محو کردن باقی بخش‌های پوست برای یکسان کردن رنگ پوست، تمرکز دارد. این درمان ممکن است تا دوسال هم طول بکشد تا تاثیر خود را نشان دهد. بنابه صلاحدید پزشک، استفاده از داروی مونوبنزون توصیه می‌شود. بزرگترین عارضه‌ی جانبی رنگ زدایی، احتمال بروز عفونت است. این درمان دائمی خواهد بود و البته حساسیت شما را به نور خورشید بالا می‌برد.

جراحی برای درمان ویتیلیگو

گزینه‌ی جراحی زمانی در نظر گرفته می‌شود که درمان‌های دارویی و نوردرمانی موثر واقع نشود. در صورتی که ویتیلیگوی شما به خاطر نور خورشید ایجاد نشده باشد و لکه‌های سفید پوستی شما در ۱۲ ماه گذشته، ایجاد یا بیشتر نشده باشد؛ جراحی گزینه‌ی مناسبی خواهد بود.

انواع جراحی برای درمان ویتیلیگو

میکروپیگمنتیشن

پزشک شما پیگمنت (رنگدانه) را درون پوست شما، تاتو می‌کند. این کار برای ناحیه‌ی اطراف لب‌ها بهتر است. با این حال یکدست کردن رنگ پوست، کار آسانی نیست.

کشت ملانوسیت

پزشک شما، ملانوسیت‌ها را برداشته و آن‌ها را در محیط آزمایشگاهی رشد می‌دهد. سپس، سلول‌ها را در نواحی پوست که رنگ خود را از دست داده‌اند، کشت می‌دهد.

گرافت پوستی

جراح، پوست سالم و رنگدانه‌دار را برداشته و آن را به نواحی پوست که رنگ خود را از دست داده‌اند، انتقال می‌دهد. خطرات این کار، شامل عفونت، زخم و عدم رنگدانه‌سازی مجدد است. گزینه‌ی دیگر، گرافت پوستی به همراه تاول است که این گزینه، ریسک کمتری به همراه دارد. برای این کار، روی پوست سالم، تاول‌هایی ایجاد شده و رویه‌ی تاول‌ها را به ناحیه‌ی آسیب‌دیده انتقال می‌دهند.

سایر گزینه‌ها برای مدیریت و درمان ویتیلیگو

ممکن است تحت درمان ویتیلیگو باشید اما با این وجود نتایج کندتر از میزان انتظار شما حاصل شوند.  در این صورت، ممکن است بخواهید راهکارهای زیر را به کار گیرید:

استفاده از ضدآفتاب

کاهش میزان قرار گرفتن در معرض آفتاب می‌تواند به حفظ یکدستی پوست شما کمک کند. برنزه شدن باعث می‌شود که نواحی سفید بیشتر مشخص و مشهود باشند و تضاد بین دو ناحیه را بالا می‌برد. استفاده از ضدآفتاب از این نظر ضروری است که نواحی سفید پوست، بیشتر در معرض آسیب دیدن توسط نور آفتاب و آفتاب‌سوختگی قرار دارند.

لوازم آرایش

استفاده از برخی مواد آرایشی و لوسیون‌های برنزه کننده می‌توان به یکدست شدن رنگ پوست کمک کند. اثر لوسیون‌های برنزه کننده بیشتر باقی می‌ماند. از این رو شاید گزینه‌ی بهتری باشد.

مدیریت سلامت روان

بررسی‌های اخیر نشان داده است که درمان‌های دارویی و روان‌درمانی می‌تواند به بهبود کیفیت زندگی این افراد کمک کند. در صورتی که درگیر ناراحتی‌های روحی هستید، با پزشک معالج خود مشورت کنید.

پیشرفت‌های حاصله در درمان ویتیلیگو به چه صورت بوده است؟

بررسی و پژوهش درباره‌ی ویتیلیگو در طی سال‌های اخیر، افزایش چشمگیری داشته است. فناوری‌های نوین به پیشرفت‌هایی در پژوهش‌های ژنتیکی منجر شده است و به ما امکان بررسی و درک ویتیلیگو را داده است. درک نحو‌ی بروز این بیماری و نحوه‌ی تعامل فرآیند آن با سایر سیستم‌های سایر دستگاه‌های بدن می‌تواند به پژوهشگران برای ارائه‌ی درمان‌های جدید کمک کند.

سایر پژوهش‌ها درباره‌ی ویتیلیگو، بررسی این است که چگونه استرس یا تروما باعث بروز ویتیلیگو می‌شود؛ چگونه ژنتیک بر این بیماری تاثیر می‌گذارد و نهایتاً اینکه چگونه سیگنال‌های شیمیایی سیستم ایمنی بدن، نقش مهمی در این موضوع ایفا می کنند. برای اطلاعات بیشتر درباره‌ی پیسی با کارشناسان کلینیک تندیس در تماس باشید.